Abebe Bikila to jedna z najbardziej ikonicznych postaci w historii sportu, etiopski lekkoatleta, który na zawsze zapisał się w annałach jako dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie. Urodzony 7 sierpnia 1932 roku, na dzień dzisiejszy (29 maja 2024 roku) miałby 91 lat. Jego życie, choć naznaczone tragicznym wypadkiem i przedwczesną śmiercią w wieku 41 lat, stanowiło inspirację dla milionów. Jest on symbolem etiopskiej dumy narodowej i afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych.
Choć jego małżeństwo z Yewebdar Wolde-Giorgis, zawarte w 1960 roku, kiedy Abebe miał 27 lat, a jego żona 15, było trwałe i trwało aż do jego śmierci, jego osobiste życie często pozostawało w cieniu jego spektakularnych sukcesów sportowych. Największym osiągnięciem Abebe Bikili, które przeszło do historii, jest jego zwycięstwo boso na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku, czyniąc go pierwszym Etiopczykiem ze złotym medalem olimpijskim.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 91 lat (na dzień 29 maja 2024 r.)
- Żona/Mąż: Yewebdar Wolde-Giorgis
- Dzieci: Brak informacji w podanym tekście.
- Zawód: Lekkoatleta, maratończyk, żołnierz
- Główne osiągnięcie: Dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie (1960, 1964), pierwszy czarnoskóry Afrykańczyk ze złotym medalem olimpijskim.
Kim jest Abebe Bikila? Podstawowe informacje biograficzne
Abebe Bikila, właściwie Abebe Bikila, urodził się 7 sierpnia 1932 roku w miejscowości Jato. Jego narodziny zbiegły się z dniem, w którym rozgrywano maraton na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku, co wielu uznaje za symboliczny znak jego przyszłej drogi. W trakcie swojej kariery wojskowej uzyskał stopień kapitana, stąd często spotykany tytuł „Shambel” przed jego nazwiskiem. W szczytowej formie fizycznej, Abebe Bikila mierzył 177 cm wzrostu i ważył 57 kg, co stanowiło idealny, lekki profil biegacza długodystansowego.
Jego życie zostało przedwcześnie zakończone 25 października 1973 roku w Addis Abebie. Zmarł w wieku zaledwie 41 lat w wyniku krwotoku mózgowego. Pochowany został na cmentarzu w stolicy Etiopii. Jego dziedzictwo żyje w pamięci narodu i w historii światowego sportu, czyniąc go nieśmiertelną ikoną.
Rodzina i życie prywatne Abebe Bikila
Choć Abebe Bikila jest przede wszystkim znany ze swoich sportowych osiągnięć, jego życie osobiste było również burzliwe. W latach 1935–1937, w okresie wojny włosko-etiopskiej, jego rodzina, podobnie jak wiele innych, musiała opuścić swoje domy i szukać schronienia w odległym mieście Gorro. Ta trudna sytuacja rodzinna z pewnością wpłynęła na kształtowanie jego charakteru i późniejszej determinacji. 16 marca 1960 roku, Abebe Bikila poślubił Yewebdar Wolde-Giorgis. W chwili ślubu Abebe miał 27 lat, a jego żona zaledwie 15. Para pozostała razem aż do śmierci sportowca w 1973 roku.
Jeszcze jako młody chłopiec w Jato, Abebe Bikila wykazywał zamiłowanie do aktywności fizycznej. Uwielbiał grać w „gena”, tradycyjną etiopską grę przypominającą hokej na trawie, która często rozgrywana była na bardzo dużych dystansach. Ta wczesna aktywność z pewnością budowała jego naturalną wytrzymałość i miłość do rywalizacji, przygotowując go do przyszłych wyzwań na bieżni.
Kariera sportowa i wojskowa Abebe Bikila
Droga Abebe Bikili do światowej sławy rozpoczęła się od służby wojskowej. W 1952 roku przeniósł się do stolicy Etiopii, Addis Abeby, gdzie wstąpił do 5. Pułku Piechoty Etiopskiej Gwardii Cesarskiej (Kebur Zabagna). Była to elitarna jednostka odpowiedzialna za ochronę cesarza Haile Selassie. Służba wojskowa odegrała kluczową rolę w jego życiu, kształtując dyscyplinę i charakter.
W połowie lat 50. XX wieku rozpoczął intensywne treningi maratońskie, codziennie pokonując dystans 20 kilometrów, biegając z wzgórz Sululta do Addis Abeby i z powrotem. Jego niezwykły talent został dostrzeżony przez Onni Nikanena, szwedzkiego trenera pracującego dla rządu Etiopii. Niskanen rozpoczął systematyczne przygotowywanie Abebe Bikili do biegów maratońskich, widząc w nim potencjał na miarę mistrza olimpijskiego.
Najważniejsze osiągnięcia sportowe Abebe Bikila
Historyczny bieg boso w Rzymie (1960)
Najbardziej ikonicznym momentem w karierze Abebe Bikili, a zarazem przełomowym dla etiopskiego sportu, był jego występ na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku. Przed startem maratonu Abebe zakupił nowe buty, które okazały się niewygodne i powodowały pęcherze. W tej sytuacji, w akcie desperacji i zaufania do własnych możliwości, postanowił pobiec boso. Ten odważny wybór przyniósł mu nieoczekiwany sukces.
Wygrywając maraton z czasem 2:15:16.2, Abebe Bikila ustanowił nowy rekord świata i stał się pierwszym Etiopczykiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski. Jego zwycięstwo na dystansie 42 kilometrów i 195 metrów, biegnąc boso po historycznych ulicach Rzymu, przeszło do legendy i na zawsze wpisało go w annały igrzysk olimpijskich. Ten bieg boso stał się symbolem determinacji i siły woli, a jego sukces na zawsze zmienił postrzeganie etiopskiego sportu na arenie międzynarodowej.
Warto wiedzieć: Data narodzin Abebe Bikili, 7 sierpnia 1932 roku, zbiegła się z dniem rozgrywania maratonu na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku.
Obrona tytułu w Tokio (1964)
Cztery lata po historycznym triumfie w Rzymie, Abebe Bikila stanął przed szansą powtórzenia sukcesu na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku. Mimo że zaledwie 40 dni przed startem przeszedł operację wycięcia wyrostka robaczkowego, jego determinacja nie osłabła. Tym razem Abebe wystartował w dobrze dopasowanych butach marki Puma, które pozwoliły mu w pełni wykorzystać swój potencjał.
Abebe Bikila dokonał czegoś historycznego – obronił tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie, ustanawiając po raz kolejny nowy rekord świata z czasem 2:12:11.2. Został pierwszym biegaczem w historii, który dwukrotnie zdobył złoty medal olimpijski w tej prestiżowej konkurencji, umacniając swoją pozycję jako jeden z najwybitniejszych maratończyków wszech czasów. Jego zwycięstwo w Tokio potwierdziło, że jego sukcesy były wynikiem ciężkiej pracy i niezłomnego ducha.
Statystyki kariery
Łącznie w swojej karierze Abebe Bikila wziął udział w szesnastu maratonach. Z tej imponującej liczby wygrał dwanaście, co świadczy o jego niezwykłej dominacji w tej dyscyplinie. Jego statystyki są dowodem na to, że był nie tylko wybitnym sportowcem, ale także konsekwentnym i skutecznym rywalem, który potrafił sięgać po zwycięstwo w najważniejszych zawodach.
Nagrody i wyróżnienia dla Abebe Bikila
Sukcesy sportowe Abebe Bikili spotkały się z dużym uznaniem władz Etiopii. Po triumfie w Rzymie w 1960 roku, cesarz Haile Selassie awansował go do stopnia kaprala. Kolejne zwycięstwo na igrzyskach w Tokio w 1964 roku przyniosło mu awans do stopnia porucznika. Ostatecznie, za swoje zasługi, Abebe Bikila dosłużył się stopnia kapitana, co podkreślało jego znaczenie dla kraju. Za swoje wybitne zasługi dla Etiopii, cesarz Haile Selassie uhonorował go dwoma prestiżowymi odznaczeniami państwowymi: Gwiazdą Etiopii oraz Orderem Menelika II. Te nagrody były wyrazem uznania dla jego wkładu w budowanie narodowej dumy i promocję Etiopii na arenie międzynarodowej. Abebe Bikila dwukrotnie ustanawiał rekordy świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich – najpierw w Rzymie w 1960 roku, a następnie poprawił własny wynik w Tokio w 1964 roku.
Tabela osiągnięć i nagród Abebe Bikila
| Rok | Wydarzenie | Osiągnięcie | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 1960 | Igrzyska Olimpijskie w Rzymie | Złoty medal olimpijski, Rekord świata | Bieg boso |
| 1964 | Igrzyska Olimpijskie w Tokio | Złoty medal olimpijski, Rekord świata | Po operacji wyrostka robaczkowego |
Zdrowie i tragiczny wypadek Abebe Bikila
Kariera sportowa Abebe Bikili, choć pełna chwały, została przerwana przez problemy zdrowotne i tragiczny wypadek. Podczas igrzysk olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, biegł ze złamaną kością strzałkową. Mimo bólu i kontuzji, próbował ukończyć bieg, jednak po pokonaniu 16 kilometrów musiał wycofać się z rywalizacji. Był to pierwszy sygnał, że jego ciało zaczyna odmawiać posłuszeństwa.
Najtragiczniejszym wydarzeniem w jego życiu był wypadek samochodowy, który miał miejsce 22 marca 1969 roku. W jego wyniku Abebe Bikila został sparaliżowany. Choć po leczeniu w Anglii odzyskał częściową sprawność w górnej części ciała, nigdy więcej nie stanął na nogi. Do końca swojego życia poruszał się na wózku inwalidzkim. Mimo tych dramatycznych okoliczności, Abebe Bikila nie poddał się. Jako paraolimpijczyk, w 1970 roku startował w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games. W 1971 roku w Norwegii odniósł sukces w zawodach w wyścigach psich zaprzęgów (sleigh-riding) dla osób niepełnosprawnych, demonstrując niezwykłą wolę walki i adaptacji do nowych warunków.
Kontrowersje i incydenty polityczne
Życie Abebe Bikili nie było wolne od politycznych zawirowań. W grudniu 1960 roku, w okresie nieudanej próby zamachu stanu podjętej przez Gwardię Cesarską, Abebe, jako członek tej elitarnej jednostki, został na krótko aresztowany i przesłuchany. Choć nie był bezpośrednio zaangażowany w spisek, jego przynależność do Gwardii Cesarskiej naraziła go na ryzyko w tym burzliwym okresie etiopskiej historii.
Ciekawostki i dziedzictwo Abebe Bikila
Za swoje wybitne osiągnięcia, cesarz Haile Selassie obdarował Abebe Bikilę cennymi prezentami, w tym domem i samochodem Volkswagen Beetle. W 1965 roku, podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku, Abebe Bikila wraz z innym znanym etiopskim biegaczem, Mamo Wolde, wzięli udział w ceremonialnym półmaratonie, niosąc pergamin z pozdrowieniami od cesarza dla mieszkańców Ameryki. Po śmierci Abebe Bikili w 1973 roku, cesarz Haile Selassie ogłosił narodowy dzień żałoby, a sportowiec otrzymał uroczysty pogrzeb państwowy. Na jego cześć nazwano stadion w Addis Abebie – Abebe Bikila Stadium. Ponadto, w Stanach Zjednoczonych, New York Road Runners ustanowili prestiżową nagrodę Abebe Bikila Award, przyznawaną wybitnym maratończykom. Abebe Bikila stał się nie tylko legendą sportu, ale przede wszystkim symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych i narodową ikoną Etiopii, inspirując kolejne pokolenia sportowców.
Kluczowe momenty w życiu Abebe Bikila: chronologia
- 1932: Narodziny Abebe Bikili 7 sierpnia w Jato.
- 1935-1937: Okres wojny włosko-etiopskiej, ucieczka rodziny do Gorro.
- 1952: Przeniesienie do Addis Abeby i służba w Gwardii Cesarskiej.
- Połowa lat 50.: Rozpoczęcie intensywnych treningów maratońskich.
- 1960: Poślubienie Yewebdar Wolde-Giorgis. Zdobycie złotego medalu olimpijskiego w Rzymie, bieg boso i ustanowienie rekordu świata.
- 1964: Obrona tytułu mistrza olimpijskiego w Tokio, kolejne rekord świata.
- 1968: Udział w igrzyskach w Meksyku ze złamaną kością strzałkową.
- 1969: Wypadek samochodowy i paraliż.
- 1970: Start w Stoke Mandeville Games jako paraolimpijczyk.
- 1971: Zwycięstwo w zawodach psich zaprzęgów w Norwegii.
- 1973: Śmierć Abebe Bikili 25 października w Addis Abebie.
Historia Abebe Bikili jest opowieścią o niezwykłej sile ducha, determinacji i pokonywaniu przeciwności. Jego osiągnięcia na bieżni, a także postawa w obliczu życiowych tragedii, uczyniły go postacią legendarną, która na zawsze pozostanie inspiracją dla sportowców i ludzi na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Bikila biegał maratony boso?
Tak, Abebe Bikila zasłynął z tego, że w 1960 roku zdobył złoty medal olimpijski w maratonie w Rzymie, biegając całkowicie boso. Był to pierwszy złoty medal olimpijski dla Etiopii.
Kim jest Abebe Bikila?
Abebe Bikila był etiopskim lekkoatletą, który zdobył dwukrotnie złoty medal olimpijski w maratonie. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych maratończyków w historii, słynącego ze swojego determinacji i niezwykłego talentu.
Czy Abebe Bikila biegał boso maraton?
Tak, Abebe Bikila biegał boso podczas maratonu olimpijskiego w 1960 roku w Rzymie, gdzie zdobył złoty medal. Był to jego pierwszy, historyczny triumf na igrzyskach.
Kto wygrał maraton olimpijski w 1964 roku?
Maraton olimpijski w 1964 roku wygrał Abebe Bikila. Tym razem startował w butach, ale ponownie zdobył złoty medal, umacniając swoją pozycję jako legendy tego dystansu.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abebe_Bikila
