Indira Gandhi: Premier Indii, zamach i polityka zagraniczna

18

Indira Gandhi, urodzona 19 listopada 1917 roku, była jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii Indii, pełniąc funkcję premiera przez łącznie 15 lat i 350 dni. Jako córka pierwszego premiera Indii, Jawaharlala Nehru, i żona Feroze Gandhiego, odziedziczyła i kontynuowała potężne dziedzictwo polityczne. Jej kariera naznaczona była zarówno spektakularnymi sukcesami, jak i głębokimi kontrowersjami, w tym wprowadzeniem stanu wyjątkowego i tragicznym zamachem, który zakończył jej życie 31 października 1984 roku.

Indira Gandhi, urodzona 19 listopada 1917 roku, na listopad 2023 roku ma 106 lat. Jest córką pierwszego premiera Indii, Jawaharlala Nehru, i żoną Feroze Gandhiego, z którym miała dwóch synów: Rajiva i Sanjaya. Jej kluczowym osiągnięciem było umocnienie pozycji Indii na arenie międzynarodowej oraz przeprowadzenie kraju przez okresy kluczowych przemian społecznych i gospodarczych, mimo licznych kontrowersji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 106 lat (na listopad 2023)
• Żona/Mąż: Feroze Gandhi
• Dzieci: Rajiv Gandhi, Sanjay Gandhi
• Zawód: Polityk, Premier Indii
• Główne osiągnięcie: Długoletnie sprawowanie urzędu premiera, umocnienie pozycji Indii na arenie międzynarodowej, kierowanie krajem w kluczowych momentach historycznych.

Podstawowe informacje biograficzne

Indira Gandhi, urodzona jako Indira Nehru 19 listopada 1917 roku w Allahabadzie (obecnie Prajagradź) w Indiach Brytyjskich, była kluczową postacią w polityce indyjskiej XX wieku. Pochodziła z wpływowej rodziny Nehru-Gandhi, będąc córką Jawaharlala Nehru, pierwszego premiera niepodległych Indii. Jej nazwisko zmieniło się na Gandhi po ślubie z Feroze Gandhim w 1942 roku. Choć studiowała na prestiżowych uczelniach, takich jak Visva-Bharati University oraz Somerville College na Uniwersytecie Oksfordzkim, ostatecznie nie ukończyła żadnej z nich przed uzyskaniem dyplomu. Indira Gandhi pełniła funkcję premiera Indii przez imponujące 15 lat i 350 dni, co plasuje ją na drugim miejscu pod względem długości sprawowania tego urzędu w historii kraju. W chwili objęcia stanowiska w 1966 roku, stała się drugą kobietą-premierem na świecie i do dziś pozostaje jedyną kobietą na tym stanowisku w Indiach.

Edukacja Indiry Gandhi

• Visva-Bharati University
• Somerville College na Uniwersytecie Oksfordzkim (nieukończone)

Rodzina i życie prywatne

Życie osobiste Indiry Gandhi było nierozerwalnie związane z jej karierą polityczną. W latach 1947–1964, w okresie premierostwa jej ojca, Jawaharlala Nehru, pełniła rolę jego oficjalnej gospodyni i towarzyszyła mu w licznych podróżach dyplomatycznych. To doświadczenie stanowiło ważny etap w zdobywaniu przez nią bezcennych umiejętności i wiedzy politycznej. W 1942 roku poślubiła Feroze Gandhiego, z którym pozostała w związku małżeńskim aż do jego śmierci w 1960 roku. Para miała dwóch synów: Rajiva Gandhiego i Sanjaya Gandhiego. Jej syn, Rajiv Gandhi, kontynuował rodzinną tradycję polityczną, obejmując urząd premiera Indii bezpośrednio po tragicznej śmierci matki w 1984 roku. Młodszy syn, Sanjay Gandhi, w okresie stanu wyjątkowego (1975–1977) zdobył znaczące wpływy polityczne, stając się jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci w jej otoczeniu.

Rodzina Indiry Gandhi

• Mąż: Feroze Gandhi (ślub 1942, śmierć 1960)
• Synowie: Rajiv Gandhi, Sanjay Gandhi

Kariera polityczna i zawodowa

Początki kariery politycznej

Droga Indiry Gandhi do najwyższych urzędów w państwie rozpoczęła się od zaangażowania w działalność polityczną. W 1959 roku została wybrana na prezydenta Indyjskiego Kongresu Narodowego (INC), choć wówczas była to rola głównie ceremonialna. Jej pozycję umocniła śmierć premiera Lala Bahadura Shastrie w styczniu 1966 roku. Wówczas Indira Gandhi pokonała swojego rywala, Morarjiego Desai, w wewnątrzpartyjnych wyborach na lidera INC, co otworzyło jej drogę do objęcia fotela premiera.

Objęcie funkcji premiera i zwycięstwa wyborcze

Po objęciu stanowiska premiera w 1966 roku, Indira Gandhi konsekwentnie prowadziła Indyjski Kongres Narodowy do zwycięstwa w wyborach powszechnych. Szczególnie miażdżące było zwycięstwo w 1971 roku, które odniosła pod hasłami walki z ubóstwem. Jej popularność wśród najuboższych mieszkańców wsi była ogromna, co przyczyniło się do nadania jej przydomku „Matka Indira”. **Ten sukces wyborczy umocnił jej pozycję jako niekwestionowanego lidera partii i kraju.**

Pełnione funkcje ministerialne i centralizacja władzy

Podczas swojej długiej kariery politycznej, Indira Gandhi nie ograniczała się jedynie do stanowiska premiera. Wielokrotnie osobiście kierowała kluczowymi resortami, pełniąc funkcje ministra spraw zagranicznych, obrony, spraw wewnętrznych oraz finansów. Jako premier była znana z bezkompromisowych postaw politycznych i dążenia do silnej centralizacji władzy w ramach władzy wykonawczej. **Jej styl rządzenia, charakteryzujący się stanowczością i determinacją, przyniósł jej przydomek „Żelaznej Damy Indii”.**

Kluczowe wydarzenia i polityka

Wojna z Pakistanem i powstanie Bangladeszu

Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń zagranicznych podczas premierostwa Indiry Gandhi była wojna z Pakistanem w 1971 roku. Indie aktywnie wspierały ruch niepodległościowy w Pakistanie Wschodnim, co doprowadziło do zwycięstwa Indii i utworzenia niepodległego państwa Bangladesz. **Ta wygrana wojna z Pakistanem znacząco wzmocniła pozycję Indii na arenie międzynarodowej.**

Program nuklearny i relacje z ZSRR

Indira Gandhi odegrała kluczową rolę w zainicjowaniu indyjskiego programu zbrojeń nuklearnych. **W 1974 roku Indie przeprowadziły swój pierwszy udany test broni jądrowej pod kryptonimem „Smiling Buddha”.** W kontekście międzynarodowej polityki, w 1971 roku podpisała traktat o przyjaźni ze Związkiem Radzieckim. Była to reakcja na zbliżenie Stanów Zjednoczonych z Chinami i miała na celu wzmocnienie pozycji Indii w regionie.

Ruch Państw Niezaangażowanych i polityka gospodarcza

Mimo bliskich relacji z ZSRR, Indira Gandhi konsekwentnie utrzymywała Indie na czele Ruchu Państw Niezaangażowanych. Starano się w ten sposób balansować wpływy mocarstw w okresie zimnej wojny. Jej zwolennicy przypisują jej również sukces tzw. Zielonej Rewolucji, która zmodernizowała indyjskie rolnictwo i pomogła krajowi osiągnąć samowystarczalność żywnościową. **Kampania anty-ubóstwowa „Garibi Hatao” umocniła jej pozycję wśród najuboższych mieszkańców wsi, którzy nazywali ją „Matką Indirą”.**

Kontrowersje i stan wyjątkowy

Wprowadzenie stanu wyjątkowego

Lata 1975–1977 to okres, w którym Indira Gandhi wprowadziła stan wyjątkowy w Indiach. Decyzja ta była odpowiedzią na tendencje separatystyczne i wezwania do rewolucji. **Podczas jego trwania zawieszono swobody obywatelskie, a rządy sprawowano za pomocą dekretów.** Stan wyjątkowy był okresem represji, podczas którego uwięziono ponad 100 000 osób, w tym przeciwników politycznych, dziennikarzy i dysydentów. Nadużycia wyborcze i naruszenia praw obywatelskich stały się przedmiotem ostrej krytyki.

Operacja Blue Star i porażka wyborcza

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych działań Indiry Gandhi była operacja wojskowa „Blue Star” w 1984 roku. Nakazała ona atak na Złotą Świątynię w Amritsarze, aby stłumić ruch separatystów sikhijskich. Akcja ta zakończyła się śmiercią setek osób i wywołała głębokie napięcia w kraju. **Po zakończeniu stanu wyjątkowego, w 1977 roku, Indyjski Kongres Narodowy po raz pierwszy w historii utracił władzę, a sama Indira Gandhi straciła swój mandat parlamentarny, co stanowiło znaczącą porażkę wyborczą.**

Osiągnięcia, nagrody i dziedzictwo

Dziedzictwo Indiry Gandhi jest złożone i budzi wiele emocji. Mimo kontrowersji związanych z jej rządami, jej wpływ na Indie jest niezaprzeczalny. **W 1999 roku, 15 lat po śmierci, została wybrana „Kobietą Tysiąclecia” w ogólnoświatowym plebiscycie internetowym zorganizowanym przez stację BBC.** W 2020 roku redakcja magazynu „Time” umieściła ją na liście 100 kobiet, które zdefiniowały ostatnie stulecie. Ze względu na swój twardy styl rządzenia i nieustępliwość, zyskała przydomek „Żelaznej Damy Indii”. Jej zwolennicy przypisują jej sukces tzw. Zielonej Rewolucji, która zmodernizowała indyjskie rolnictwo i pomogła krajowi osiągnąć samowystarczalność żywnościową. Kampania anty-ubóstwowa „Garibi Hatao” umocniła jej pozycję wśród najuboższych mieszkańców wsi, którzy nazywali ją „Matką Indirą”.

Najważniejsze osiągnięcia i wyróżnienia

• Tytuł „Kobiety Tysiąclecia” (1999)
• Wyróżnienie magazynu Time: lista 100 kobiet, które zdefiniowały ostatnie stulecie (2020)
• Przydomek „Żelazna Dama Indii”
• Sukces Zielonej Rewolucji (modernizacja rolnictwa, samowystarczalność żywnościowa)
• Kampania anty-ubóstwowa „Garibi Hatao”

Okoliczności śmierci

Indira Gandhi została zamordowana 31 października 1984 roku w Nowym Delhi. Sprawcami byli dwaj jej osobiści ochroniarze, sikhijscy nacjonaliści, którzy działali w odwecie za operację wojskową w Złotej Świątyni. **Ten tragiczny zamach na Indirę Gandhi wstrząsnął Indiami i światem.** Została skremowana w miejscu nazwanym Shakti Sthal (Miejsce Siły), gdzie jej pamięć czci wielka skała z rudy żelaza, symbolizująca jej niezłomny charakter.

Miejsce pamięci

• Shakti Sthal (Miejsce Siły) – miejsce kremacji i pamięci.

Ciekawostki

Mimo bliskich relacji z ZSRR, Indira Gandhi konsekwentnie utrzymywała Indie na czele Ruchu Państw Niezaangażowanych, starając się balansować wpływy mocarstw w okresie zimnej wojny. Jej umiejętność nawigowania w złożonej geopolityce, w tym utrzymywania dobrych relacji z ZSRR przy jednoczesnym zachowaniu neutralności w wielu kwestiach, świadczy o jej strategicznym myśleniu. Jej życie i kariera, od roli córki pierwszego premiera Indii, Jawaharlala Nehru, po zostanie „Żelazną Damą” i ofiarą brutalnego zamachu, czynią ją jedną z najbardziej fascynujących i kontrowersyjnych postaci politycznych XX wieku, której dziedzictwo wciąż jest analizowane i dyskutowane.

Kluczowe fakty z życia Indiry Gandhi

Warto wiedzieć: Indira Gandhi była pierwszą i jak dotąd jedyną kobietą sprawującą urząd premiera Indii. W momencie objęcia władzy w 1966 roku stała się drugą na świecie kobietą-premierem.

Chronologia kariery politycznej

Indira Gandhi pozostaje jedną z najbardziej znaczących postaci w historii Indii, której rządy wyznaczyły kluczowe etapy rozwoju kraju. Jej determinacja, wizja polityczna i zdolność do podejmowania trudnych decyzji ukształtowały współczesne Indie, jednocześnie budząc dyskusje o metodach i konsekwencjach jej działań.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Indira_Gandhi