Jacques Offenbach: Król operetki i rewolucjonista teatru

23

Jacques Offenbach, właściwie Jacob Offenbach, urodził się 20 czerwca 1819 roku w Kolonii, wówczas części Królestwa Prus. Na [miesiąc rok] ma 205 lat. Był francuskim kompozytorem niemieckiego pochodzenia, którego nazwisko na zawsze zostało związane z rewolucją w gatunku francuskiej operetki. Jego życie, naznaczone artystycznymi sukcesami i głębokim związkiem z Paryżem, zakończyło się 5 października 1880 roku w stolicy Francji. Pozostawił po sobie dorobek blisko 100 operetek, z których wiele do dziś święci triumfy na scenach całego świata, a jego ostatnie dzieło, „Opowieści Hoffmanna”, jest powszechnie uznawane za arcydzieło operowe. Mimo niemieckich korzeni, Offenbach stał się integralną częścią francuskiej kultury, zdobywając obywatelstwo i prestiżowe odznaczenia, które potwierdziły jego status jako ikony paryskiego życia kulturalnego Drugiego Cesarstwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 205 lat (na [miesiąc rok])
• Żona/Mąż: Hérmina d’Alcain
• Dzieci: Brak informacji
• Zawód: Kompozytor, wiolonczelista
• Główne osiągnięcie: Zdefiniowanie gatunku francuskiej operetki

Podstawowe informacje o Jacques’u Offenbachu

Data i miejsce urodzenia

Jacques Offenbach urodził się 20 czerwca 1819 roku w Kolonii, mieście wówczas należącym do Królestwa Prus. Przyszedł na świat w domu położonym przy Großer Griechenmarkt. Warto zaznaczyć, że w pobliżu miejsca jego narodzin znajduje się plac, który dziś nosi na jego cześć nazwę Offenbachplatz, co świadczy o jego trwałym związku z rodzinnym miastem.

Prawdziwe imię i zmiana tożsamości

Prawdziwe imię kompozytora brzmiało Jacob (lub Jakob) Offenbach. Urodził się w rodzinie żydowskiej. Po przybyciu do Paryża w 1833 roku, aby lepiej wkomponować się w francuskie środowisko artystyczne i społeczne, przyjął francuską formę swojego imienia – Jacques. Ta zmiana tożsamości symbolizowała jego głębokie związki z Francją, gdzie spędził większość swojego życia i zdobył największe uznanie.

Data i okoliczności śmierci

Jacques Offenbach zmarł 5 października 1880 roku, w wieku 61 lat. Jego odejście nastąpiło przed premierą jego ostatniego, wielkiego dzieła operowego, „Opowieści Hoffmanna”, nad którym pracował z wielkim zaangażowaniem w ostatnich latach jego życia. Choć zmarł przed premierą, opera ta na stałe wpisała się do światowego repertuaru operowego.

Obywatelstwo i tożsamość narodowa

Choć Jacques Offenbach urodził się jako poddany pruski, większość swojego życia spędził we Francji, stając się integralną częścią jej życia kulturalnego. Jego zasługi dla francuskiej sztuki zostały docenione przez samego Napoleona III, który osobiście nadał mu francuskie obywatelstwo. Ponadto, za swoje osiągnięcia artystyczne, które stały się wizytówką Drugiego Cesarstwa, Offenbach został uhonorowany prestiżowym Orderem Legii Honorowej, najwyższym francuskim odznaczeniem państwowym.

Rodzina i życie prywatne Jacques’a Offenbacha

Rodzice i pochodzenie nazwiska

Ojciec Jacques’a Offenbacha, pierwotnie pracujący jako introligator, przyjął nazwisko „Offenbach” w 1808 roku. Nazwa ta pochodzi od nazwy jego rodzinnego miasta, Offenbach am Main. W późniejszym okresie życia ojciec zarabiał na życie jako kantor w synagogach oraz nauczyciel muzyki, co z pewnością miało wpływ na muzyczne zainteresowania młodego Jacques’a. Rodzina, choć pochodzenia żydowskiego, wykazywała otwartość na inne kultury i tradycje, co odzwierciedliło się w życiorysie kompozytora.

Małżeństwo i konwersja

14 sierpnia 1844 roku Jacques Offenbach poślubił Hérminę d’Alcain. Aby móc zawrzeć związek małżeński, Offenbach przeszedł na katolicyzm. Ich małżeństwo było niezwykle udane i trwałe, przetrwało aż do śmierci kompozytora. Relacja z Hérminą była dla niego źródłem wsparcia i stabilizacji, co pozwalało mu w pełni poświęcić się pracy artystycznej. Para była przykładem szczęśliwego i kochającego się związku w środowisku artystycznym Paryża.

Rodzeństwo i wspólne występy

W młodości Jacques Offenbach miał okazję do wczesnych występów muzycznych wraz ze swoim rodzeństwem. Tworzył trio z bratem Juliusem, który grał na skrzypcach, oraz siostrą Isabellą, pianistką. Występowali oni w lokalnych salach tanecznych i kawiarniach Kolonii. Te wspólne koncerty nie tylko pozwalały im rozwijać talent, ale także stanowiły istotne źródło dochodu dla rodziny, pomagając podreperować domowy budżet. Te wczesne doświadczenia sceniczne z pewnością wpłynęły na późniejszą karierę Offenbacha jako kompozytora muzyki scenicznej.

Kariera zawodowa i działalność impresaryjna Jacques’a Offenbacha

Edukacja w Konserwatorium Paryskim

W 1833 roku, w wieku zaledwie 14 lat, Jacques Offenbach został przyjęty do Konserwatorium Paryskiego. Jego przyjęcie było znaczące, ponieważ dyrektor Luigi Cherubini początkowo odmawiał przyjmowania cudzoziemców. Młody Offenbach imponował talentem, jednak jego pobyt w konserwatorium trwał zaledwie rok. Jacques uznał akademicki program za nudny i zrezygnował ze studiów, co pokazuje jego niezależność i potrzebę poszukiwania własnej ścieżki artystycznej, z dala od sztywnych ram edukacji formalnej.

Początki jako wiolonczelista

Po opuszczeniu Konserwatorium Paryskiego, Offenbach rozpoczął swoją karierę jako profesjonalny muzyk, zarabiając na życie grą w orkiestrach teatralnych. Jego talent i zaangażowanie szybko przyniosły mu stały angaż. Już w 1835 roku zdobył posadę w prestiżowej Opéra-Comique. W tym okresie był znany nie tylko z umiejętności muzycznych, ale także z poczucia humoru i skłonności do żartów wśród kolegów muzyków. Niektóre z jego psikusów, jak na przykład sabotowanie pulpitów nutowych, świadczą o jego żywiołowym temperamencie i koleżeńskich relacjach w orkiestrze.

Dyrektor muzyczny Comédie-Française

W 1850 roku Jacques Offenbach został mianowany dyrektorem muzycznym renomowanego teatru Comédie-Française. Ta prestiżowa funkcja pozwoliła mu na zdobycie cennego doświadczenia w pisaniu muzyki teatralnej. W ciągu swojego urzędowania skomponował muzykę do jedenastu dramatów, co stanowiło ważny etap w jego rozwoju jako kompozytora scenicznego. Praca w Comédie-Française otworzyła mu drzwi do dalszych, bardziej ambitnych projektów artystycznych i ugruntowała jego pozycję w paryskim świecie sztuki.

Własny teatr Bouffes-Parisiens

Zniecierpliwiony brakiem zainteresowania ze strony oficjalnych scen teatralnych dla swoich innowacyjnych dzieł, Jacques Offenbach podjął odważną decyzję o stworzeniu własnego miejsca dla swojej twórczości. W 1855 roku wydzierżawił mały teatr Salle Lacaze, położony przy Polach Elizejskich. 5 lipca 1855 roku otworzył go jako „Théâtre des Bouffes-Parisiens”. Ta decyzja okazała się przełomowa, umożliwiając mu swobodne eksperymentowanie i prezentowanie nowych form muzycznych, które zrewolucjonizowały paryską scenę teatralną.

Ograniczenia licencyjne

Początki działalności Théâtre des Bouffes-Parisiens pod dyrekcją Offenbacha wiązały się z licznymi wyzwaniami, w tym z surowymi przepisami prawnymi. W tamtym okresie prawo regulowało liczbę wykonawców, którzy mogli pojawić się na scenie. Offenbach musiał mierzyć się z ograniczeniem do zaledwie trzech mówiących lub śpiewających postaci jednocześnie. To rygorystyczne prawo zmuszało go do kreatywnego myślenia i innowacyjnych rozwiązań dramaturgicznych, co paradoksalnie przyczyniło się do rozwoju specyficznego stylu jego operetek.

Muzyka i twórczość Jacques’a Offenbacha

Liczba dzieł i gatunek

Jacques Offenbach zapisał się w historii muzyki jako niezwykle płodny kompozytor. W latach 50., 60. i 70. XIX wieku stworzył blisko 100 operetek, definiując tym samym gatunek francuskiej operetki. Jego dzieła charakteryzowały się lekkością, błyskotliwym humorem, wpadającymi w ucho melodiami i często satyrycznym spojrzeniem na współczesne społeczeństwo. Twórczość Offenbacha była przełomowa, wprowadzając nowe brzmienia i formy do świata muzyki teatralnej, co otworzyło drogę dla kolejnych pokoleń kompozytorów.

Przełomowy „Orfeusz w piekle”

W 1858 roku Jacques Offenbach wydał swoją pierwszą pełnowymiarową operetkę, „Orphée aux enfers” (Orfeusz w piekle). Dzieło to odniosło natychmiastowy i gigantyczny sukces, stając się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych utworów. „Orfeusz w piekle” nie tylko zaprezentował innowacyjne podejście do klasycznych mitów, ale także zawierał słynnego can-cana, który na stałe wpisał się w historię muzyki i tańca. Sukces tej operetki potwierdził pozycję Offenbacha jako czołowego kompozytora gatunku.

Największe hity lat 60. XIX wieku

Lata 60. XIX wieku były złotym okresem w twórczości Jacques’a Offenbacha. W tej dekadzie stworzył swoje najważniejsze i najbardziej popularne dzieła, które do dziś stanowią kanon gatunku. Wśród nich znajdują się takie arcydzieła jak „La belle Hélène” (Piękna Helena) z 1864 roku, „La Vie parisienne” (Życie paryskie) z 1866 roku, „La Grande-Duchesse de Gérolstein” (Wielka Księżna Gerolstein) z 1867 roku oraz „La Périchole” z 1868 roku. Każda z tych operetek była widowiskiem łączącym błyskotliwą muzykę z inteligentnym humorem i satyrą na społeczeństwo Drugiego Cesarstwa.

„Opowieści Hoffmanna”

Pod koniec swojego życia, Jacques Offenbach dążył do stworzenia swojego jedynego poważnego dzieła operowego, „The Tales of Hoffmann” (Opowieści Hoffmanna). Praca nad tym ambitnym projektem pochłonęła go całkowicie w ostatnich latach jego życia. Choć kompozytor zmarł przed premierą tej opery, jego wizja została zrealizowana przez innych, a „Opowieści Hoffmanna” weszły do stałego repertuaru światowych scen operowych, potwierdzając wszechstronność talentu Offenbacha i jego ambicje artystyczne wykraczające poza gatunek operetki.

Wpływ na innych kompozytorów

Styl muzyczny Jacques’a Offenbacha i jego oszałamiające sukcesy miały ogromny wpływ na rozwój gatunku operetki w całej Europie. Jego innowacyjne podejście do kompozycji, sposób budowania narracji muzycznej i mistrzowskie wykorzystanie humoru stały się inspiracją dla wielu późniejszych twórców. Do grona kompozytorów, na których Offenbach wywarł znaczący wpływ, należą między innymi Franz von Suppé, Johann Strauss II – „król walca” – oraz Arthur Sullivan, który wspólnie z W.S. Gilbertem stworzył angielską operetkę dworską.

Najważniejsze dzieła Jacques’a Offenbacha

• „Orfeusz w piekle” (1858)
• „La belle Hélène” (1864)
• „La Vie parisienne” (1866)
• „La Grande-Duchesse de Gérolstein” (1867)
• „La Périchole” (1868)
• „Opowieści Hoffmanna” (pośmiertnie)

Nagrody i osiągnięcia Jacques’a Offenbacha

Order Legii Honorowej

Za swoje wybitne zasługi dla francuskiej kultury i sztuki, a także za sukcesy artystyczne, które stały się wizytówką Drugiego Cesarstwa, Jacques Offenbach został uhonorowany najwyższym francuskim odznaczeniem państwowym. Napoleon III osobiście przyznał mu Order Legii Honorowej. To prestiżowe wyróżnienie podkreślało jego znaczenie nie tylko jako artysty, ale także jako postaci ważnej dla francuskiej tożsamości narodowej w tamtym okresie.

Międzynarodowe sukcesy

Twórczość Jacques’a Offenbacha szybko zdobyła uznanie poza granicami Francji. Jego utwory były tłumaczone na wiele języków i wystawiane z wielkim powodzeniem w najważniejszych ośrodkach kulturalnych Europy i Ameryki. Szczególne triumfy święcił w Wiedniu, Londynie oraz Nowym Jorku. Sukcesy te uczyniły go jednym z pierwszych prawdziwie globalnych celebrytów świata muzyki, co świadczy o uniwersalności jego talentu i atrakcyjności jego dzieł dla szerokiej publiczności na całym świecie.

Tabela nagród i wyróżnień

Ciekawostki i kontrowersje z życia Jacques’a Offenbacha

Wirtuoz wiolonczeli

Zanim Jacques Offenbach zdobył sławę jako „król operetki”, był powszechnie uznawany za wirtuoza wiolonczeli. Jego talent instrumentalny był na tyle wybitny, że porównywano go do „Lisztowi wiolonczeli”. Dowodem jego wirtuozerii może być fakt, że w 1844 roku, podczas trasy koncertowej po Anglii, miał zaszczyt wystąpić przed samą królową Wiktorią i księciem Albertem. Jego umiejętności na tym instrumencie z pewnością przyczyniły się do bogactwa i melodyjności jego późniejszych kompozycji.

Współpraca z Ludovikiem Halévym

Kluczową postacią w karierze Jacques’a Offenbacha był Ludovik Halévy, z którym stworzył aż 21 wspólnych dzieł. Ich współpraca zrewolucjonizowała paryski teatr i przyniosła niezliczone sukcesy. Halévy, będąc urzędnikiem państwowym, często pisał dla Offenbacha libretta pod różnymi pseudonimami. Ich partnerstwo artystyczne było przykładem doskonałej synergii talentów, gdzie muzyka Offenbacha idealnie komponowała się z dowcipnymi i inteligentnymi tekstami Halévy’ego, tworząc spektakle zapadające w pamięć.

Początki can-cana

Chociaż can-can jest dziś synonimem paryskiej rozrywki i kabaretu, jego nieśmiertelna forma muzyczna narodziła się właśnie w operetce Jacques’a Offenbacha. To w jego dziele „Orfeusz w piekle” z 1858 roku can-can zyskał swoje charakterystyczne, energiczne brzmienie i stał się integralną częścią utworu. Dzięki temu dziełu muzyka ta zyskała ogromną popularność i stała się symbolem dynamicznego, brawurowego ducha tamtej epoki, kojarzonego z paryskim życiem nocnym i rozrywką.

Satyra na władzę

Jacques Offenbach, mimo silnych powiązań z dworem Napoleona III, wykazywał się niezwykłą odwagą i błyskotliwością w swojej twórczości, genialnie parodiując cesarza i jego otoczenie. Jego operetki często zawierały subtelne, a czasem i dosadne komentarze na temat polityki, obyczajowości i hipokryzji panujących w społeczeństwie Drugiego Cesarstwa. Ta zdolność do łączenia rozrywki z krytyką społeczną sprawiła, że jego dzieła były nie tylko popularne, ale także miały znaczenie kulturowe i społeczne.

Problemy po wojnie 1870 roku

Wybuch wojny francusko-pruskiej w 1870 roku przyniósł Jacques’owi Offenbachowi poważne trudności. Ze względu na swoje niemieckie pochodzenie oraz wcześniejsze powiązania z dworem cesarskim, stał się celem ataków nacjonalistycznych. Z tego powodu musiał opuścić Paryż, co stanowiło bolesny rozdział w jego życiu. Pomimo tych przeciwności, Offenbach powrócił do stolicy Francji i kontynuował swoją pracę artystyczną, choć okres ten z pewnością odcisnął piętno na jego dalszej karierze i życiu osobistym.

Jacques Offenbach, kompozytor niemieckiego pochodzenia, na zawsze zapisał się w historii muzyki jako twórca, który zdefiniował gatunek francuskiej operetki. Jego lekka, dowcipna i melodyjna twórczość, obejmująca blisko 100 dzieł, do dziś stanowi filar repertuaru operetkowego. Od swoich wczesnych lat w Kolonii, przez paryskie salony, aż po międzynarodowe sceny, Offenbach swoją pasją i innowacyjnością podbił serca publiczności, tworząc ponadczasowe arcydzieła, takie jak „Orfeusz w piekle” czy „Opowieści Hoffmanna”. Jego życie i twórczość są świadectwem potęgi sztuki w przekraczaniu granic i budowaniu mostów między kulturami.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_Offenbach