Felix Mendelssohn, urodzony 3 lutego 1809 roku w Hamburgu, był jednym z najwybitniejszych niemieckich kompozytorów, pianistów i dyrygentów epoki romantyzmu. Jego życie, choć przedwcześnie zakończone w wieku 38 lat, 4 listopada 1847 roku w Lipsku, obfitowało w niezwykłe osiągnięcia artystyczne i intelektualne. Znany między innymi z „Marsza Weselnego” oraz symfonii „Włoska” i „Szkocka”, Mendelssohn pozostawił po sobie dziedzictwo muzyczne, które do dziś zachwyca swoją świeżością, kunsztem i głębią emocjonalną. Jego pochodzenie z wybitnej rodziny intelektualistów oraz złożona tożsamość kulturowa stanowiły tło dla jego wszechstronnego rozwoju i unikalnego spojrzenia na sztukę.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 4 listopada 1847 roku miał 38 lat.
- Żona/Mąż: Cecile Jeanrenaud
- Dzieci: Pięcioro: Carl Wolfgang Paul, Marie Elisabeth Henriette, Felix Abraham, Lili, Paul Felix Abraham.
- Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent.
- Główne osiągnięcie: Jedna z czołowych postaci epoki romantyzmu, przywrócenie twórczości Bacha światu, autor „Marsza Weselnego”.
Podstawowe informacje o Felixie Mendelssohnie
Pełne nazwisko i tożsamość
Artysta przyszedł na świat jako Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy. Choć w historii muzyki zapisał się jako Felix Mendelssohn, jego pełne nazwisko odzwierciedlało bogate i złożone dziedzictwo jego rodziny, łączące tradycje intelektualne z potrzebą asymilacji kulturowej.
Data i miejsce urodzenia
Felix Mendelssohn przyszedł na świat 3 lutego 1809 roku w wolnym mieście Hamburg. To dynamiczne środowisko miejskie stanowiło scenę dla jego wczesnych lat życia i rozwoju talentu.
Data i wiek w chwili śmierci
Jego życie zostało przerwane 4 listopada 1847 roku w Lipsku. W chwili śmierci Felix Mendelssohn miał zaledwie 38 lat. Przedwczesne odejście było wynikiem pogarszającego się stanu zdrowia po serii udarów, co przerwało jego karierę w jej rozkwicie.
Pochodzenie i zmiana nazwiska
Wywodził się z rodziny o głębokich korzeniach intelektualnych i żydowskich, której przodkiem był słynny filozof Moses Mendelssohn. Jednakże, aby ułatwić integrację ze społeczeństwem niemieckim, jego ojciec, Abraham Mendelssohn, dokonał konwersji na chrześcijaństwo przed narodzinami syna. Człon „Bartholdy” został dodany do nazwiska na sugestię wuja, co podkreślało dążenie rodziny do odcięcia się od tradycji żydowskich na rzecz chrześcijaństwa.
Życie osobiste i rodzinne
Relacja z ojcem i kwestia wiary
Ojciec Felixa, Abraham Mendelssohn, był bankierem i aktywnie dążył do zerwania z tradycją żydowską, co miało wpływ na wychowanie syna. Felix został ochrzczony w wieku siedmiu lat w obrządku reformowanym, co było odzwierciedleniem dążeń rodziny do pełnej integracji ze społeczeństwem niemieckim.
Wyjątkowa więź z siostrą Fanny
Felix miał czworo rodzeństwa, ale to ze starszą siostrą Fanny łączyła go najsilniejsza więź, zarówno emocjonalna, jak i muzyczna. Fanny była równie utalentowaną kompozytorką, a część jej utworów była publikowana pod nazwiskiem Felixa, co świadczy o ich wzajemnym wsparciu i wspólnym talencie w świecie, który nie zawsze doceniał kobiety jako twórczynie.
Ucieczka z Hamburga do Berlina
W 1811 roku, w obliczu zagrożenia ze strony francuskich represji związanych z działalnością banku Mendelssohnów w łamaniu blokady kontynentalnej Napoleona, rodzina była zmuszona do opuszczenia Hamburga i przeniesienia się do Berlina. Ta podróż miała znaczący wpływ na ich życie i bezpieczeństwo.
Intelektualne środowisko dorastania
Mendelssohn wychowywał się w niezwykle stymulującym otoczeniu intelektualnym. Salon jego rodziców w Berlinie był miejscem spotkań najwybitniejszych umysłów epoki, w tym braci Wilhelma i Alexandra von Humboldtów. To bogate środowisko miało nieoceniony wpływ na jego wszechstronny rozwój i szerokie zainteresowania.
Kariera i edukacja muzyczna
Genialne dziecko i wczesna edukacja
Felix Mendelssohn był powszechnie uznawany za cudowne dziecko. Jego talent muzyczny był tak niezwykły, że już w 1824 roku, podczas nauki u wirtuoza Ignaza Moschelesa, ten ostatni przyznał, że właściwie nie ma już niczego, czego mógłby nauczyć młodego Felixa. Ta uwaga świadczy o jego wyjątkowej biegłości już w młodym wieku.
Studia u Carla Friedricha Zeltera
Od 1819 roku Mendelssohn pobierał lekcje kontrapunktu i kompozycji u Carla Friedricha Zeltera. Studia te ukształtowały jego gust muzyczny, wpajając mu głęboki szacunek dla tradycji barokowej, co znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości.
Debiut i wczesne kompozycje
Pierwszy publiczny koncert Felix Mendelssohn zagrał w wieku zaledwie 9 lat. Jako nastolatek skomponował imponujące 13 symfonii smyczkowych, które były wykonywane przez prywatną orkiestrę w domu jego zamożnych rodziców. Te wczesne dzieła dowodzą jego niezwykłej dojrzałości kompozytorskiej.
Przełomowy rok 1829 i Bach
W 1829 roku, mając zaledwie 20 lat, Mendelssohn zorganizował i poprowadził w Berlinie wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Johanna Sebastiana Bacha. To wydarzenie było kamieniem milowym, zapoczątkowując wielki renesans twórczości Bacha w całej Europie i ukazując geniusz Mendelssohna nie tylko jako kompozytora, ale także jako inspiratora.
Muzyka i twórczość
Najsłynniejsze dzieła orkiestrowe
Do najbardziej rozpoznawalnych kompozycji orkiestrowych Felixa Mendelssohna należą jego symfonie: IV „Włoska” oraz III „Szkocka”, a także poetycka uwertura „Hebrydy”. Dzieła te doskonale prezentują jego mistrzostwo w tworzeniu bogatych, barwnych i emocjonalnych partytur orkiestrowych.
Marsz Weselny
Felix Mendelssohn jest autorem jednego z najpopularniejszych utworów muzycznych granych na ślubach na całym świecie – wszechobecnego „Marsza Weselnego”. Ten niezapomniany fragment pochodzi z jego muzyki do sztuki Williama Szekspira „Sen nocy letniej”, a jego powszechna rozpoznawalność świadczy o uniwersalnym wpływie jego kompozycji.
Innowacja w gatunku uwertury
W wieku 17 lat Mendelssohn skomponował uwerturę do „Snu nocy letniej”, która jest uznawana za jedno z najwcześniejszych samodzielnych dzieł tego gatunku. Było to dzieło programowe, przywołujące literackie tematy, które wyznaczyło nowe kierunki w rozwoju uwertury koncertowej.
Twórczość fortepianowa i „Pieśni bez słów”
Najbardziej cenionym wkładem Felixa Mendelssohna w literaturę fortepianową jest cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte). Są to krótkie, liryczne utwory, które stały się symbolem jego subtelnego stylu i doskonałego opanowania formy fortepianowej, często porównywane do intymności i piękna utworów Fryderyka Chopina.
Działalność jako dyrygent i pedagog
Poza komponowaniem, Mendelssohn aktywnie działał jako dyrygent i pedagog. Jego najważniejszym dokonaniem w tej dziedzinie było założenie Konserwatorium Lipskiego, które stało się ważnym ośrodkiem kształcenia muzycznego i ostoją konserwatywnego podejścia do sztuki, kształtując kolejne pokolenia muzyków.
Nagrody, osiągnięcia i dziedzictwo
Uznanie w oczach Goethego
W 1821 roku, w wieku zaledwie 12 lat, Felix Mendelssohn został zaprezentowany Johannowi Wolfgangowi von Goethemu. Wybitny poeta był tak poruszony jego talentem, że porównał go do młodego Mozarta, dodając, że Mendelssohn przewyższa go dojrzałością intelektualną. To było niezwykłe wyróżnienie dla tak młodego artysty.
Sukcesy w Wielkiej Brytanii
Felix Mendelssohn odwiedził Wielką Brytanię aż dziesięć razy, zdobywając tam ogromną popularność i uznanie. Właśnie tam odbyły się premiery wielu jego najważniejszych dzieł, co potwierdza międzynarodowy zasięg jego talentu i wpływu.
Reewaluacja po latach zapomnienia
Choć pod koniec XIX wieku muzyka Mendelssohna była niesłusznie deprecjonowana, między innymi z powodu narastającego antysemityzmu i ataków Richarda Wagnera, współcześnie jest on powszechnie uznawany za jednego z najoryginalniejszych i najważniejszych kompozytorów romantyzmu. Jego dzieła nadal zachwycają swoją świeżością, kunsztem i głębią emocjonalną.
Ciekawostki
Wszechstronne wykształcenie
Poza muzyką, Felix Mendelssohn studiował sztukę, literaturę, języki i filozofię. W 1825 roku przetłumaczył komedię Terencjusza, co pozwoliło mu na podjęcie studiów na Uniwersytecie Berlińskim. To świadczy o jego szerokich zainteresowaniach i niezwykłej ciekawości intelektualnej.
Studia u Hegla
W latach 1826–1829 Mendelssohn uczęszczał na wykłady najwybitniejszych filozofów tamtego czasu, w tym słuchał estetyki u Georga Wilhelma Friedricha Hegla. To doświadczenie z pewnością wzbogaciło jego filozoficzne podejście do sztuki i życia.
Pomyłka z „Sonatą Wielkanocną”
Przez wiele lat „Sonata Wielkanocna” była błędnie przypisywana Felixowi Mendelssohnowi. Dopiero w latach 70. XX wieku ustalono, że autorką tego dzieła była w rzeczywistości jego siostra, Fanny Mendelssohn. Ta pomyłka stanowi ciekawostkę historyczną.
Relacja z własnym pochodzeniem
Po sukcesie wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha, Felix Mendelssohn z ironią zauważył: „Pomyśleć, że potrzeba było aktora i syna Żyda, aby przywrócić światu największą chrześcijańską muzykę!”. To stwierdzenie podkreśla jego świadomość złożoności własnej tożsamości w kontekście jego twórczości i jej odbioru.
Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna
- Symfonia nr 3 a-moll „Szkocka”
- Symfonia nr 4 A-dur „Włoska”
- Uwertura „Hebrydy”
- Muzyka do „Snu nocy letniej” (w tym „Marsz Weselny”)
- Cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte)
- Organizacja i wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Bacha
Kluczowe lata w karierze Felixa Mendelssohna
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1809 | Narodziny Felixa Mendelssohna w Hamburgu. |
| 1811 | Ucieczka rodziny z Hamburga do Berlina z powodu politycznych represji. |
| 1819 | Rozpoczęcie studiów muzycznych u Carla Friedricha Zeltera. |
| 1821 | Spotkanie z Johannem Wolfgangiem von Goethe, który był pod wrażeniem jego talentu. |
| 1824 | Nauka u wirtuoza fortepianu Ignaza Moschelesa. |
| 1825 | Tłumaczenie komedii Terencjusza, co umożliwiło mu studia uniwersyteckie. |
| 1826–1829 | Uczestnictwo w wykładach filozoficznych, w tym u Georga Wilhelma Friedricha Hegla. |
| 1829 | Organizacja i poprowadzenie historycznego wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha. |
| 1847 | Śmierć Felixa Mendelssohna w Lipsku. |
Felix Mendelssohn był nie tylko genialnym kompozytorem, ale także wszechstronnie wykształconym człowiekiem, który studiował sztukę, literaturę, języki i filozofię. Jego podróże do Wielkiej Brytanii, gdzie odwiedził ten kraj dziesięć razy, przyniosły mu ogromną popularność i były świadectwem międzynarodowego charakteru jego kariery, gdzie odbyły się premiery wielu jego kluczowych dzieł.
Mimo chwilowego zapomnienia pod koniec XIX wieku, spowodowanego między innymi antysemickimi nastrojami, muzyka Felixa Mendelssohna została na nowo odkryta i doceniona. Dziś jest on powszechnie uznawany za jednego z najoryginalniejszych i najważniejszych kompozytorów epoki romantyzmu, którego twórczość nadal inspiruje i wzbogaca światową kulturę.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Mendelssohn?
Felix Mendelssohn Bartholdy zmarł w wyniku udaru mózgu. Zmagał się z problemami zdrowotnymi przez pewien czas przed śmiercią, co mogło być spowodowane wyczerpaniem i stresem związanym z jego pracą.
Co to jest Mendelson?
Mendelson to najprawdopodobniej odniesienie do kompozytora Feliksa Mendelssohna Bartholdy’ego. Jego pełne nazwisko to Felix Mendelssohn Bartholdy, a „Mendelson” jest jego powszechnie używaną formą nazwiska.
Ile symfonii skomponował Mendelssohn?
Felix Mendelssohn skomponował pięć numerowanych symfonii. Najbardziej znane to Symfonia nr 3 „Szkocka” i Symfonia nr 4 „Włoska”.
Kto napisał marsza weselnego?
Marsz weselny, powszechnie kojarzony z ceremoniami ślubnymi, skomponował Felix Mendelssohn. Jest to fragment jego muzyki do sztuki *Sen nocy letniej* Williama Szekspira.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn
