Nikita Chruszczow: 60 lat temu zamach na Kremlu?

18

Nikita Siergiejewicz Chruszczow (1894–1971) był wybitnym radzieckim politykiem, który w latach 1953–1964 pełnił najwyższe funkcje w państwie, jako I sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) i premier ZSRR. Urodzony w ubogiej rodzinie chłopskiej, przeszedł drogę od robotnika do przywódcy mocarstwa. Jego rządy charakteryzowały się procesem destalinizacji, okresem „odwilży” oraz kluczowymi wydarzeniami w polityce zagranicznej, które niemal doprowadziły do globalnego konfliktu atomowego. Na [miesiąc 2024] roku Nikita Chruszczow miałby 130 lat. W chwili swojej śmierci, która nastąpiła 11 września 1971 roku, miał 77 lat i przebywał na politycznej emeryturze w Moskwie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 77 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Nina Chruszczowa
• Dzieci: [brak danych w tekście źródłowym]
• Zawód: Polityk, I sekretarz KC KPZR, premier ZSRR
• Główne osiągnięcie: Zapoczątkowanie procesu destalinizacji i okresu „odwilży”

Podstawowe informacje o Nikicie Chruszczowie

Nikita Siergiejewicz Chruszczow urodził się 15 kwietnia 1894 roku we wsi Kalinowka, w guberni kurskiej Imperium Rosyjskiego. Zmarł 11 września 1971 roku w Moskwie, w wieku 77 lat. Pełnił najwyższe funkcje państwowe w Związku Radzieckim, będąc I sekretarzem KC KPZR w latach 1953–1964. Jednocześnie, od 1958 do 1964 roku, zajmował stanowisko premiera, czyli Przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. W trakcie swojej służby uzyskał stopień wojskowy generała porucznika Armii Czerwonej.

Rodzina i życie prywatne Nikity Chruszczowa

Pochodzenie Nikity Chruszczowa z ubogiej rodziny chłopskiej miało znaczący wpływ na jego wczesną drogę życiową. Już w wieku 12 lat, zmuszony do ciężkiej pracy fizycznej, podjął zatrudnienie jako ślusarz w fabrykach i kopalniach regionu Donbasu. Jego żoną i radziecką Pierwszą Damą była Nina Chruszczowa, która towarzyszyła mu podczas sprawowania najwyższych funkcji państwowych.

Kariera polityczna i wojskowa

Droga polityczna Nikity Chruszczowa rozpoczęła się w 1918 roku, kiedy wstąpił do partii bolszewików. W okresie rosyjskiej wojny domowej pełnił funkcję komisarza politycznego. W 1939 roku został mianowany I sekretarzem KC WKP(b) Ukrainy oraz członkiem Biura Politycznego KC WKP(b), co znacząco ugruntowało jego pozycję. Podczas II wojny światowej, w latach 1941–1945, aktywnie uczestniczył w działaniach zbrojnych jako członek rad wojennych na wielu frontach. Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku, Nikita Chruszczow wygrał walkę o władzę, obejmując 7 września 1953 roku urząd pierwszego sekretarza KC KPZR.

Kluczowe etapy kariery

• 1918: Wstąpienie do partii bolszewików i służba jako komisarz polityczny.
• 1939: Mianowanie I sekretarzem KC WKP(b) Ukrainy i członkiem Biura Politycznego KC WKP(b).
• 1941–1945: Udział w II wojnie światowej jako członek rad wojennych.
• 1953: Obejmuje stanowisko pierwszego sekretarza KC KPZR po śmierci Stalina.
• 1958–1964: Pełnienie funkcji premiera ZSRR.
• 1964: Odsunięcie od władzy.

Przywódca ZSRR (1953–1964)

Okres przywództwa Nikity Chruszczowa w Związku Radzieckim, trwający od 1953 do 1964 roku, był czasem głębokich przemian. W 1956 roku, podczas XX Zjazdu KPZR, wygłosił przełomowy referat „O kulcie jednostki i jego następstwach”, ujawniając krwawe aspekty rządów Stalina i zapoczątkowując proces destalinizacji. Zainicjował tym samym okres tzw. „odwilży”, charakteryzujący się masową rehabilitacją ofiar stalinowskiego terroru oraz liberalizacją polityki. W 1961 roku, na XXII Zjeździe KPZR, przeprowadził drugą falę destalinizacji, która doprowadziła m.in. do usunięcia zwłok Stalina z mauzoleum Lenina. W polityce zagranicznej, Nikita Chruszczow doprowadził do kryzysu kubańskiego w 1962 roku, próbując rozmieścić rakiety nuklearne na Kubie, co niemal doprowadziło do wojny atomowej. Za jego rządów miały miejsce również budowa Muru Berlińskiego oraz incydent z zestrzeleniem amerykańskiego samolotu szpiegowskiego U-2 w 1960 roku.

Ważnym elementem przywództwa Chruszczowa było jego zaangażowanie w politykę zagraniczną. W 1962 roku doszło do kryzysu kubańskiego, który był wynikiem jego decyzji o rozmieszczeniu rakiet nuklearnych na Kubie. To wydarzenie postawiło świat na krawędzi wojny atomowej. Za jego rządów, w 1960 roku, doszło do zestrzelenia amerykańskiego samolotu szpiegowskiego U-2 nad Swierdłowskiem, co zaostrzyło napięcia międzynarodowe. Nie można zapomnieć o budowie Muru Berlińskiego, która miała miejsce w okresie jego przywództwa. W Polsce w 1956 roku dopuścił do kompromisu politycznego, podczas gdy powstanie na Węgrzech w tym samym roku zostało brutalnie stłumione przez Armię Czerwoną. Nikita Chruszczow pokazał wówczas twardą rękę. W czerwcu 1957 roku Nikita Chruszczow musiał stawić czoła próbie odsunięcia go od władzy przez tzw. „grupę antypartyjną”. Nikita Chruszczow oparł się tej próbie.

Warto wiedzieć: Nikita Chruszczow w 1956 roku wygłosił przełomowy referat „O kulcie jednostki i jego następstwach”, który zapoczątkował proces destalinizacji i okres „odwilży” w Związku Radzieckim.

Kluczowe wydarzenia okresu przywództwa

• 1956: XX Zjazd KPZR i referat „O kulcie jednostki i jego następstwach”.
• 1956: Okres „odwilży” i masowa rehabilitacja ofiar stalinowskiego terroru.
• 1957: Próba odsunięcia od władzy przez „grupę antypartyjną”.
• 1960: Zestrzelenie amerykańskiego samolotu szpiegowskiego U-2.
• 1961: XXII Zjazd KPZR i druga fala destalinizacji.
• 1962: Kryzys kubański.
• 1964: Odsunięcie od władzy.

Nagrody i odznaczenia

Nikita Chruszczow był wielokrotnie honorowany najwyższymi odznaczeniami radzieckimi. Do najważniejszych należą tytuł Bohatera Związku Radzieckiego oraz trzykrotne przyznanie tytułu Bohatera Pracy Socjalistycznej. Posiadał siedem Orderów Lenina. Był również uhonorowany wysokimi odznaczeniami wojskowymi, w tym Orderem Suworowa I i II klasy, Orderem Kutuzowa I klasy oraz Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy.

Lista nagród i odznaczeń

Kontrowersje i skandale

Przywództwo Nikity Chruszczowa nie obyło się bez kontrowersji. 12 października 1960 roku, podczas wystąpienia przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ, wywołał skandal dyplomatyczny, uderzając butem w mównicę. Jego polityka wobec bloku wschodniego była dwoista – w Polsce w 1956 roku dopuścił do kompromisu, podczas gdy powstanie na Węgrzech w tym samym roku kazał stłumić. Przetrwał próbę odsunięcia od władzy w czerwcu 1957 roku, kiedy to tzw. „grupa antypartyjna” próbowała go obalić.

Ważnym wydarzeniem, które ukazuje jego temperament, był incydent na forum ONZ w 1960 roku. Polityka wobec krajów socjalistycznych była przykładem złożoności relacji w bloku wschodnim. W 1956 roku, w Polsce, Nikita Chruszczow odegrał rolę, dopuszczając do kompromisu politycznego. Z kolei powstanie na Węgrzech w tym samym roku zostało brutalnie stłumione przez interwencję Armii Czerwonej. Pokazał wówczas twardą rękę. W czerwcu 1957 roku musiał stawić czoła próbie odsunięcia go od władzy przez tzw. „grupę antypartyjną”. Oparł się tej próbie.

Odsunięcie od władzy i emerytura

Rządy Nikity Chruszczowa zakończyły się w październiku 1964 roku w wyniku spisku najbliższych współpracowników. Po tym wydarzeniu, jego następcą na stanowisku I sekretarza KC KPZR został Leonid Breżniew. Po przymusowym odejściu z polityki, Nikita Chruszczow zamieszkał w daczy pod Moskwą, gdzie spędził ostatnie lata życia, dyktując swoje pamiętniki.

Ciekawostki

Choć Nikita Siergiejewicz Chruszczow urodził się w Rosji, przez znaczną część kariery był silnie związany z Ukrainą, pełniąc tam funkcję lidera partii komunistycznej przez blisko dekadę. Był protegowanym Łazara Kaganowicza, który odegrał kluczową rolę w jego wczesnym awansie, choć później, w 1957 roku, to właśnie Kaganowicz próbował go obalić.

Jego związki z Ukrainą nie ograniczały się jedynie do funkcji partyjnych. Był kluczową postacią w rozwoju Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Był również znany ze swoich niekonwencjonalnych metod działania. Był postacią, która wywoływała silne emocje. Był człowiekiem, który przeszedł od ciężkiej pracy fizycznej do szczytów władzy. Zmarł w wieku 77 lat, pozostawiając po sobie bogate, choć często kontrowersyjne dziedzictwo. Był przywódcą, który wywarł ogromny wpływ na historię XX wieku. Był postacią, która symbolizuje zarówno nadzieje na odnowę, jak i brutalność systemu sowieckiego. Był człowiekiem, który próbował reformować Związek Radziecki, jednocześnie kierując się ideologią komunistyczną. Był człowiekiem o silnej woli i determinacji. Był postacią, która nadal budzi zainteresowanie i dyskusje wśród historyków. Był człowiekiem, którego życiorys jest fascynującym studium przypadku w historii polityki XX wieku. Był kluczowym świadkiem i uczestnikiem najważniejszych wydarzeń tamtych czasów. Był postacią, która na stałe zapisała się w annałach historii światowej polityki. Był człowiekiem, którego decyzje miały wpływ na losy milionów ludzi. Był postacią, która wywoływała zarówno podziw, jak i krytykę. Był człowiekiem, którego życiorys jest odzwierciedleniem burzliwych czasów. Był postacią, która symbolizuje okres wielkich zmian w Związku Radzieckim i na świecie.

Podsumowując, Nikita Chruszczow był przywódcą, który odważnie dążył do zmian, nawet w obliczu ogromnych wyzwań i kontrowersji, pozostawiając po sobie trwały ślad w historii Związku Radzieckiego i świata.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikita_Chruszczow