Edson Arantes do Nascimento, powszechnie znany jako Pelé, to postać, która na zawsze wpisała się w annały historii sportu. Urodzony 23 października 1940 roku, zmarł 29 grudnia 2022 roku, mając 82 lata. Jako jedyny zawodnik w historii piłki nożnej może pochwalić się trzema tytułami Mistrza Świata (1958, 1962, 1970), co stanowi jego najbardziej spektakularne osiągnięcie. Jego ojciec, João Ramos do Nascimento, również związany był z piłką nożną, grając w klubie Fluminense. Pelé, którego matką była Celeste Arantes, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo i niezatarte wspomnienia dla milionów fanów na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 2022 roku miał 82 lata.
- Żona/Mąż: Informacje o jego żonach i partnerkach są rozproszone, ale z kontekstu wynika, że miał życie rodzinne.
- Dzieci: Miał co najmniej troje dzieci.
- Zawód: Piłkarz, trener, minister sportu.
- Główne osiągnięcie: Trzykrotny Mistrz Świata.
Kim był Pelé? Podstawowe informacje biograficzne
Prawdziwe nazwisko i data urodzenia
Edson Arantes do Nascimento, znany światu jako Pelé, urodził się 23 października 1940 roku w miejscowości Três Corações w stanie Minas Gerais w Brazylii. Swoje życie zakończył 29 grudnia 2022 roku w São Paulo, mając 82 lata. Pozostawił po sobie dziedzictwo jednego z najwybitniejszych sportowców w historii, którego nazwisko stało się synonimem doskonałości w piłce nożnej.
Geneza pseudonimu
Pseudonim „Pelé” zyskał w czasach szkolnych, najprawdopodobniej z powodu błędnego wymawiania imienia bramkarza Vasco da Gama, Bilé, którego Edson bardzo podziwiał. Sam zawodnik przyznał, że początkowo nie znał znaczenia tego słowa, lecz później dowiedział się, że w języku hebrajskim oznacza ono „cud”. Imię „Edson” zostało nadane na cześć amerykańskiego wynalazcy Thomasa Edisona, choć w akcie urodzenia popełniono błąd, wpisując „Edison”.
Warunki fizyczne i pozycja na boisku
Pelé mierzył 1,73 m wzrostu i na boisku pełnił głównie role napastnika lub ofensywnego pomocnika. Jego unikalne cechy fizyczne i techniczne – biegłość obiema nogami, zwinność, zdolność przewidywania ruchów przeciwników i wyjątkowy drybling – czyniły go zawodnikiem niemal niemożliwym do zatrzymania dla obrońców.
Rodzina i życie prywatne Pelégo
Rodzice i rodzeństwo
Edson Arantes do Nascimento był synem João Ramosa do Nascimento, znanego jako Dondinho, który sam był piłkarzem. Jego matką była Celeste Arantes. Z dostępnych informacji wynika, że miał co najmniej troje dzieci, choć szczegóły dotyczące jego małżeństw i pozostałego potomstwa nie są w pełni udokumentowane w podstawowych źródłach.
Kariera zawodowa i sportowa Pelégo
Początki i kariera w Santos FC
Kariera zawodowa Pelégo rozpoczęła się w niezwykle młodym wieku. Trener Waldemar de Brito dostrzegł w nim ogromny potencjał i przedstawił go dyrektorom Santos FC. Swój oficjalny debiut w barwach Santosu zaliczył 7 września 1956 roku, strzelając bramkę już w pierwszym meczu. Ten debiut był zapowiedzią przyszłych sukcesów i potwierdzeniem jego wyjątkowego talentu.
Status „Skarbu Narodowego”
W 1961 roku, w obliczu rosnącego zainteresowania ze strony europejskich gigantów, prezydent Brazylii Jânio Quadros podjął bezprecedensową decyzję. Aby zapobiec transferowi Pelégo do zagranicznych klubów, oficjalnie ogłosił go „narodowym skarbem”. Decyzja ta miała skutki prawne, uniemożliwiając jego wyjazd z kraju w szczytowym momencie kariery.
Sukcesy w Copa Libertadores
Pelé poprowadził drużynę Santos FC do dwóch kolejnych triumfów w prestiżowym Copa Libertadores w latach 1962 i 1963. Szczególnie pamiętny był rok 1963, kiedy to Santos stał się pierwszym brazylijskim klubem, który zdobył to trofeum na argentyńskiej ziemi, pokonując Boca Juniors na ich własnym stadionie.
Kariera w USA
Po latach gry w Brazylii, w latach 1975–1977, Pelé przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie występował w barwach New York Cosmos. Jego obecność w lidze przyczyniła się do ogromnego wzrostu popularności piłki nożnej w USA, a w 64 rozegranych meczach dla tego klubu zdobył 37 bramek.
Trzykrotny Mistrz Świata i rekordy reprezentacyjne
Pelé jest jedynym piłkarzem w historii futbolu, który może pochwalić się trzema tytułami Mistrza Świata – w latach 1958, 1962 i 1970. Jego debiut na turnieju w Szwecji w 1958 roku, w wieku zaledwie 17 lat, uczynił go najmłodszym mistrzem świata w historii. Przez ponad 50 lat dzierżył rekord najskuteczniejszego strzelca reprezentacji Brazylii, zdobywając 77 bramek w 92 meczach. Jego debiut w reprezentacji miał miejsce 7 lipca 1957 roku.
Sukcesy klubowe
- Dwa triumfy w Copa Libertadores: 1962, 1963
- Pierwszy brazylijski klub zdobywający Copa Libertadores na argentyńskiej ziemi (1963)
Najważniejsze nagrody i osiągnięcia Pelégo
Rekordy strzeleckie
Według Księgi Rekordów Guinnessa, Pelé zdobył oszałamiającą liczbę 1279 goli w 1363 rozegranych meczach, wliczając w to również spotkania towarzyskie. Jego skuteczność była legendarna. Przez ponad pięć dekad utrzymywał również rekord najskuteczniejszego strzelca w historii reprezentacji Brazylii, zdobywając 77 bramek.
Tytuły Sportowca i Piłkarza Stulecia
W 1999 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski nadał mu tytuł Sportowca Stulecia. Magazyn „Time” z kolei umieścił go na liście 100 najważniejszych osób XX wieku. Rok 2000 przyniósł kolejne wyróżnienia: Międzynarodowa Federacja Historii i Statystyki Futbolu (IFFHS) wybrała go Piłkarzem Stulecia, a FIFA przyznała mu ten sam tytuł, dzieląc go z Diego Maradoną.
„Gol de Placa” – niezwykłe trafienie
Jednym z najbardziej pamiętnych momentów w karierze Pelégo było zdobycie bramki, która przeszła do historii jako „gol de placa”. Miało to miejsce w marcu 1961 roku na stadionie Maracanã w meczu przeciwko Fluminense. Trafienie to było tak spektakularne, że upamiętniono je specjalną tablicą.
Najważniejszy gol w karierze
Choć zdobył ich ponad tysiąc, za swój najpiękniejszy gol uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku. Ponieważ nie zachowało się żadne nagranie z tego wydarzenia, Pelé zlecił wykonanie animacji komputerowej, aby pokazać fanom, jak przebiegała ta niezwykła akcja.
Kluczowe nagrody i wyróżnienia
- Sportowiec Stulecia (Międzynarodowy Komitet Olimpijski, 1999)
- Jedna ze 100 najważniejszych osób XX wieku (magazyn „Time”)
- Piłkarz Stulecia (IFFHS, 2000)
- Piłkarz Stulecia (FIFA, dzielony z Diego Maradoną, 2000)
Styl gry i wpływ Pelégo na piłkę nożną
„The Beautiful Game” i popularyzacja sportu
To właśnie Pelé przypisuje się spopularyzowanie określenia „O Jogo Bonito”, czyli „Piękna Gra”, w odniesieniu do piłki nożnej. Jego widowiskowy styl gry, charakteryzujący się niezwykłą finezją, spektakularnymi bramkami i techniczną maestrią, uczynił z niego pierwszą czarnoskórą globalną ikonę sportu. Jego gra była inspiracją dla milionów, a jego umiejętności sprawiały, że mecze z jego udziałem były prawdziwym widowiskiem.
Wpływ futsalu na rozwój umiejętności
Pelé sam przypisywał swoje szybkie myślenie na boisku i pewność siebie doświadczeniu zdobytemu podczas gry w futsal (halową piłkę nożną) jako nastolatek. Twierdził, że gra na małej przestrzeni, często z dorosłymi zawodnikami, wymusiła na nim konieczność szybszego podejmowania decyzji i doskonalenia techniki w ograniczonych warunkach.
Działalność Pelégo poza boiskiem
Minister Sportu i „Prawo Pelégo”
Po zakończeniu kariery piłkarskiej, Pelé aktywnie angażował się w życie publiczne. W latach 1995–1998 pełnił funkcję pierwszego w historii Brazylii nadzwyczajnego Ministra Sportu. W tym czasie forsował reformy mające na celu uzdrowienie brazylijskiej piłki nożnej, które przeszły do historii jako tzw. „Prawo Pelégo”. Jego zaangażowanie polityczne miało na celu dalszy rozwój sportu w jego ojczyźnie.
Ambasador i ikona globalna
Po zakończeniu kariery sportowej w 1977 roku, Pelé nie zniknął ze sceny publicznej. Pracował jako światowy ambasador piłki nożnej, wykorzystując swoją globalną rozpoznawalność do promowania sportu. Angażował się w liczne przedsięwzięcia komercyjne oraz wystąpił w kilku produkcjach aktorskich, umacniając swój status jako ikony kultury popularnej.
Działalność polityczna i społeczna
- Minister Sportu Brazylii (1995–1998)
- Inicjator reform znanych jako „Prawo Pelégo”
- Światowy ambasador piłki nożnej po zakończeniu kariery
Ciekawostki z życia i kariery Pelégo
„Pakt Pelégo” i rywalizacja marek
Podczas Mistrzostw Świata w 1970 roku miało miejsce wydarzenie znane jako „Pakt Pelégo”. Był to element skomplikowanej rywalizacji między firmami sportowymi Adidas i Puma. Tuż przed finałem turnieju, Pelé poprosił sędziego o chwilę przerwy na zawiązanie sznurowadeł w swoich butach marki Puma, co stanowiło genialny ruch marketingowy.
Chronologia kariery
- 1956: Debiut w Santos FC
- 1958: Zwycięstwo w Mistrzostwach Świata
- 1961: Ogłoszony „narodowym skarbem” Brazylii
- 1962: Triumf w Copa Libertadores
- 1963: Drugi triumf w Copa Libertadores
- 1970: Trzecie zwycięstwo w Mistrzostwach Świata
- 1975–1977: Kariera w New York Cosmos
- 1995–1998: Minister Sportu Brazylii
Pelé, legenda futbolu i jedyny trzykrotny mistrz świata, na zawsze pozostanie symbolem pasji, determinacji i „Pięknej Gry”. Jego wpływ na piłkę nożną, zarówno na boisku, jak i poza nim, jest nieoceniony, a jego dziedzictwo inspiruje kolejne pokolenia sportowców i fanów na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
W jaki sposób zginął Pele?
Pele zmarł z powodu niewydolności wielonarządowej spowodowanej progresją raka jelita grubego. Zmagał się z chorobą od dłuższego czasu, przechodząc różne terapie.
Czy Pele strzelił 1000 bramek?
Tak, Pele oficjalnie przekroczył liczbę 1000 strzelonych bramek w swojej karierze. Ten wyczyn jest powszechnie uznawany i stanowi ważny punkt w jego legendarnym statusie.
Ile goli strzelił Pele w swojej karierze?
Pele strzelił łącznie 1283 bramki w 1363 meczach. Liczba ta obejmuje zarówno bramki zdobyte w oficjalnych meczach klubowych i reprezentacyjnych, jak i w meczach towarzyskich.
Jakie były ostatnie słowa Pele?
Ostatnie słowa Pele, które podzieliła jego rodzina, brzmiały: „Kocham was wszystkich, tak jak kocham Boga”. Wyraził tym samym swoją głęboką miłość do bliskich i wiarę.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9
