Johannes Vermeer, urodzony 31 października 1632 roku w Delft, to jeden z najwybitniejszych malarzy holenderskiego złotego wieku, znany również jako Jan Vermeer. Choć współcześnie jego dzieła, takie jak „Dziewczyna z perłą”, są ikonami światowej sztuki, za życia Vermeer był malarzem scen rodzajowych o umiarkowanej renomie. Artysta zmarł 15 grudnia 1675 roku w wieku 43 lat, pozostawiając rodzinę w długach. Jego życie, naznaczone talentem i trudnościami, jest historią o artyście, który na blisko dwa stulecia popadł w zapomnienie, by powrócić jako symbol mistrzostwa w oddawaniu gry światła i uchwyconych na płótnie subtelnych emocji.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 1675 roku miał 43 lata.
- Żona/Mąż: Catharina Bolnes
- Dzieci: 15 (w tym 10 znanych z imienia)
- Zawód: Malarz scen rodzajowych, handlarz dziełami sztuki
- Główne osiągnięcie: Mistrzowskie oddawanie gry światła i subtelnych emocji na płótnie, stworzenie ikonicznych dzieł takich jak „Dziewczyna z perłą”.
Johannes Vermeer: Życie i twórczość
Johannes Vermeer urodził się w Delft 31 października 1632 roku i został ochrzczony w miejscowym Kościele Reformowanym. Choć dziś jego nazwisko jest synonimem holenderskiego malarstwa złotego wieku, za życia był przede wszystkim malarzem scen rodzajowych, cenionym w swoim rodzinnym mieście, ale nie zdobył międzynarodowej sławy. Jego kariera, choć krótka, odznaczała się niezwykłą jakością i precyzją. Zmarł 15 grudnia 1675 roku, mając zaledwie 43 lata, po nagłej chorobie, która trwała tylko półtora dnia. Został pochowany w protestanckim Starym Kościele (Oude Kerk) w Delft, a jego odejście pozostawiło rodzinę w głębokich długach.
Rodzina i życie prywatne
Pochodzenie i związki
Rodzina Vermeera miała zróżnicowane korzenie. Jego matka, Digna Baltens, pochodziła z Antwerpii, a jej ojciec, dziadek malarza, Balthasar Geerts, zajmował się rzemiosłem. Ojciec Johanna, Reijnier Janszoon, był kupcem trudniącym się produkcją luksusowych tkanin, a także prowadził karczmy i handel dziełami sztuki. Johannes Vermeer poślubił Catharinę Bolnes w kwietniu 1653 roku, co sugeruje jego przejście na katolicyzm, gdyż jego wybranka była wyznania katolickiego. Początkowo związek ten budził opór ze strony zamożnej teściowej Vermeera, Marii Thins, która jednak ostatecznie zaakceptowała małżeństwo. Owocem tego związku było aż piętnaścioro dzieci, z czego dziesięcioro znamy z imion dzięki zachowanym dokumentom. Rodzina mieszkała w domu teściowej, gdzie na drugim piętrze znajdowała się pracownia artysty.
Kariera artystyczna
Wykształcenie i pierwsze kroki
Szczegóły wykształcenia artystycznego Vermeera pozostają w sferze domysłów. Historycy sztuki spekulują na temat jego ewentualnych mistrzów, takich jak Carel Fabritius czy Abraham Bloemaert, a niektórzy sugerują, że mógł być samoukiem. Niezależnie od sposobu zdobywania wiedzy, 29 grudnia 1653 roku Vermeer został członkiem Gildii Świętego Łukasza w Delft, choć z powodu kryzysu gospodarczego nie był w stanie od razu uiścić pełnej opłaty. Charakteryzował się niezwykle powolnym tempem pracy, malując średnio trzy obrazy rocznie, co przełożyło się na niewielki dorobek – do dziś zachowało się tylko 34 dzieła powszechnie mu przypisywane.
Mimo skromnej liczby dzieł, Vermeer cieszył się uznaniem wśród lokalnych artystów, czego dowodem jest jego czterokrotny wybór na przewodniczącego Gildii Świętego Łukasza. Jego opinia była na tyle ceniona, że w 1672 roku został wezwany jako ekspert do oceny kolekcji obrazów sprzedanych elektorowi brandenburskiemu, gdzie wydał surowy werdykt, uznając dzieła za fałszerstwa.
Dziedzictwo i ponowne odkrycie
Po śmierci Johannes Vermeer popadł w niemal całkowite zapomnienie, trwające blisko dwa stulecia. Jego renesans sławy nastąpił dopiero w XIX wieku, głównie dzięki badaniom Gustava Friedricha Waagena i pracom Théophile’a Thoré-Bürgera, który nadał mu enigmatyczny przydomek „Sfinks z Delft”, podkreślając aurę tajemniczości otaczającą jego twórczość.
Majątek i finanse
Choć dziś Vermeer jest kojarzony jako malarz, jego głównym źródłem utrzymania był handel dziełami sztuki. Po śmierci ojca w 1652 roku przejął rodzinny biznes, jednak nie uchroniło go to przed problemami finansowymi. Mimo braku wielkiego majątku, artysta używał niezwykle kosztownych pigmentów, takich jak naturalna ultramaryna, co świadczy o jego dążeniu do najwyższej jakości. Pod koniec życia znalazł się w dramatycznej sytuacji finansowej, zmuszony do zaciągnięcia pożyczki. Po jego śmierci żona Catharina musiała prosić sąd o zwolnienie z długów, a zarządcą masy upadłościowej został Antonie van Leeuwenhoek.
Zdrowie i przyczyna śmierci
Według relacji żony, Cathariny, bezpośrednią przyczyną nagłego pogorszenia stanu zdrowia Vermeera był ogromny stres związany z zapaścią finansową podczas wojny z Francją (Rampjaar 1672). Artysta miał wpaść w stan gorączkowy i zmarł w ciągu zaledwie półtora dnia, mimo wcześniejszego dobrego zdrowia. Okres ten był dla Republiki Holenderskiej czasem inwazji i paraliżu rynku sztuki, co doprowadziło do ruiny wielu artystów, w tym Vermeera.
Kontrowersje i kontekst historyczny
Rok 1672, zwany „Rokiem Katastrofy”, stanowił punkt zwrotny w historii Republiki Holenderskiej. Inwazja wojsk francuskich, niemieckich i brytyjskich doprowadziła do paraliżu rynku sztuki, co miało dramatyczny wpływ na życie Johannesa Vermeera. Zamknięcie sklepów i teatrów spowodowało ruiny dla wielu artystów, w tym dla Vermeera, który nie mógł sprzedać ani własnych obrazów, ani dzieł innych mistrzów. Ta sytuacja ekonomiczna pogłębiła jego problemy finansowe i wpłynęła na jego zdrowie.
Ciekawostki z życia i twórczości
Większość arcydzieł Vermeera powstała w zaledwie dwóch małych pokojach jego domu, co stanowi fascynujący kontrast z monumentalnością jego wizji artystycznej. Do nielicznych dzieł namalowanych poza wnętrzami należą ikoniczne „Widok Delft” i „Uliczka”. Na jego obrazach często pojawiają się te same meble, dekoracje i modelki, co może sugerować ograniczoną przestrzeń studyjną. Istnieją teorie mówiące, że Vermeer mógł korzystać z urządzeń optycznych, takich jak *camera obscura*, aby osiągnąć niezwykłą precyzję w oddawaniu światła i perspektywy, choć kwestia ta nadal jest przedmiotem debat. Najnowsze badania wskazują, że Maria de Knuijt, żona Pietera van Ruijvena, była główną patronką artysty, wspierając go finansowo przez większość jego kariery.
Chronologia życia i kariery
Kluczowe daty i wydarzenia
- 31 października 1632: Chrzest Johannesa Vermeera w Kościele Reformowanym w Delft.
- 1652: Śmierć ojca, Reijniera Janszoona, i przejęcie rodzinnego biznesu przez Vermeera.
- Kwiecień 1653: Ślub Vermeera z Cathariną Bolnes.
- 29 grudnia 1653: Wstąpienie Vermeera do Gildii Świętego Łukasza w Delft.
- 1672: Vermeer wezwany jako ekspert do oceny kolekcji obrazów; rok „Katastrofy” (Rampjaar) – inwazja wojsk francuskich na Republikę Holenderską.
- 15 grudnia 1675: Śmierć Johannesa Vermeera.
- Połowa XIX wieku: Odrodzenie sławy Vermeera dzięki badaniom Gustava Friedricha Waagena i Théophile’a Thoré-Bürgera.
Dzieci Johannesa Vermeera
Potomstwo malarza
Johannes Vermeer i jego żona Catharina Bolnes mieli łącznie 15 dzieci. Dziesięcioro z nich znamy z imion dzięki zachowanym testamentom krewnych.
Najważniejsze dzieła i ich cechy
Mistrzostwo w oddawaniu światła i scen rodzajowych
Choć do dziś przetrwało jedynie 34 obrazy powszechnie przypisywane Johannesowi Vermeerowi, każdy z nich stanowi arcydzieło. Artysta malował przede wszystkim sceny rodzajowe, często przedstawiające kobiety w intymnych wnętrzach, zajęte codziennymi czynnościami. Jego mistrzostwo w oddawaniu gry świateł, subtelnych emocji i atmosfery czyni jego płótna unikatowymi. Do najbardziej znanych dzieł należą „Dziewczyna z perłą”, „Mleczarka”, „Widok Delft”, „Uliczka”, „Dziewczyna czytająca list” czy „Alegoria malarstwa”. **Vermeer używał niezwykle kosztownych pigmentów, takich jak naturalna ultramaryna, nawet w podmalówkach i cieniach, co świadczy o jego dążeniu do perfekcji i luksusowym charakterze jego prac.**
| Prawdziwe imię: | Johannes Vermeer |
| Znany również jako: | Jan Vermeer |
| Data urodzenia: | 31 października 1632 |
| Miejsce urodzenia: | Delft, Republika Zjednoczonych Prowincji (obecnie Holandia) |
| Data śmierci: | 15 grudnia 1675 |
| Wiek w momencie śmierci: | 43 lata |
| Miejsce pochówku: | Stary Kościół (Oude Kerk), Delft |
| Zawód za życia: | Malarz scen rodzajowych, handlarz dziełami sztuki |
| Liczba znanych dzieci: | 10 (z 15) |
| Członek Gildii Świętego Łukasza: | Od 29 grudnia 1653 |
| Liczba zachowanych dzieł: | 34 (powszechnie przypisywane) |
| Odkryty na nowo: | XIX wiek |
| Przydomek: | „Sfinks z Delft” |
Johannes Vermeer, mimo zapomnienia po śmierci, pozostawił po sobie dziedzictwo mistrzowskiego malarstwa, które na nowo odkryto w XIX wieku, ucząc nas doceniać subtelność i piękno w codzienności. Jego niezwykłe wyczucie światła, kompozycji i psychologiczne portrety postaci sprawiają, że do dziś jego dzieła zachwycają i inspirują miłośników sztuki na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
W jakim stylu malował Vermeer?
Johannes Vermeer tworzył w stylu barokowym, choć jego prace wyróżniają się unikalnym, intymnym podejściem i mistrzowskim wykorzystaniem światła. Jego obrazy charakteryzują się spokojem, precyzją detali i głębokim realizmem.
Ile jest wart obraz Dziewczyna z perłą?
Dokładna wartość rynkowa obrazu „Dziewczyna z perłą” jest trudna do oszacowania, ponieważ dzieło nie jest na sprzedaż i jest uważane za bezcenne. Jest to ikoniczny obraz, którego wartość historyczna i artystyczna przewyższa wszelkie możliwe kwoty.
Gdzie znajduje się Dziewczyna z perłą?
Obraz „Dziewczyna z perłą” znajduje się w zbiorach Mauritshuis w Hadze, w Holandii. Jest to jeden z najcenniejszych eksponatów tego muzeum.
Gdzie znajdują się obrazy Vermeera?
Obrazy Vermeera znajdują się głównie w europejskich muzeach, takich jak Mauritshuis w Hadze, Rijksmuseum w Amsterdamie czy Stara Galeria Mistrzów w Dreźnie. Nieliczne dzieła znajdują się również w kolekcjach prywatnych.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Vermeer
