Z uśmiechem na twarzy, rozpiętą koszulą i blond włosami rozwiewanymi przez wiatr – Sir Richard Branson w niczym nie przypomina typowego, sztywnego prezesa wielkiej korporacji. To człowiek, który z uśmiechem na ustach łamie wszelkie zasady tradycyjnego biznesu. Od zmagającego się z dysleksją ucznia, któremu przepowiadano więzienie, przez potentata branży muzycznej i lotniczej, aż po astronautę. Branson udowodnił, że biznes może być największą i najbardziej ekscytującą przygodą życia.
W tym artykule prześledzimy drogę tego niezwykłego wizjonera, przyjrzymy się, jak zbudował globalną markę Virgin oraz dlaczego od lat uwielbia rzucać wyzwania zarówno swoim konkurentom, jak i prawom fizyki.
Kluczowe wnioski
- Pełne imię i nazwisko: Sir Richard Charles Nicholas Branson (ur. 18 lipca 1950 w Londynie).
- Imperium biznesowe: Założyciel konglomeratu Virgin Group, który w szczytowym momencie zrzeszał ponad 400 firm na całym świecie (w tym Virgin Records, Virgin Atlantic, Virgin Active).
- Tytuł szlachecki: W 2000 roku z rąk królowej Elżbiety II otrzymał tytuł szlachecki (Sir) za zasługi dla przedsiębiorczości.
- Edukacja: Przerwał naukę w wieku 16 lat. Zmaga się z głęboką dysleksją, którą dziś uważa za swoją największą biznesową „supermoc”.
- Podbój kosmosu: Założyciel firmy turystyki kosmicznej Virgin Galactic. W lipcu 2021 roku sam poleciał w kosmos na pokładzie swojego statku.
Od dyslektyka do milionera: Narodziny Virgin Records
Młodość Bransona nie zapowiadała globalnego sukcesu. Ze względu na głęboką dysleksję nauka była dla niego koszmarem. Kiedy w wieku 16 lat postanowił rzucić szkołę, dyrektor placówki pożegnał go słynnymi już słowami: „Gratulacje, Richard. Albo wylądujesz w więzieniu, albo zostaniesz milionerem”.
Branson szybko udowodnił, że dyrektor miał rację co do drugiej części przepowiedni. Rozpoczął od wydawania niezależnego magazynu młodzieżowego Student, a następnie otworzył wysyłkową sprzedaż płyt. Firmę nazwał „Virgin” (Dziewica), ponieważ – jak sam przyznał – zarówno on, jak i jego współpracownicy byli całkowitymi „dziewicami” w biznesie.
Kolejnym krokiem było założenie wytwórni muzycznej Virgin Records. Sukces przyszedł błyskawicznie dzięki wydaniu eksperymentalnego albumu Tubular Bells Mike’a Oldfielda (wykorzystanego później w filmie Egzorcysta). Wkrótce wytwórnia Bransona stała się domem dla największych i najbardziej kontrowersyjnych gwiazd epoki: od Sex Pistols, przez The Rolling Stones, po Janet Jackson.
Dawid walczący z Goliatem, czyli Virgin Atlantic
Branson nigdy nie potrafił usiedzieć w miejscu. W 1984 roku, po frustrującym doświadczeniu z odwołanym lotem do Portoryko (wynajął wtedy prywatny samolot i sprzedał miejsca współpasażerom), postanowił wejść w branżę lotniczą. Tak narodziło się Virgin Atlantic.
Decyzja ta wywołała szok. Wielu uważało, że tworzenie nowej linii lotniczej, która ma konkurować z monopolistą w postaci British Airways, to samobójstwo. Branson postawił jednak na coś, czego brakowało konkurencji: wyjątkową obsługę klienta, luz i innowacje (jako pierwsi wprowadzili osobiste ekrany w fotelach we wszystkich klasach). Rozpętała się słynna „brudna wojna” (dirty tricks campaign) z British Airways, z której Branson ostatecznie wyszedł zwycięsko, wygrywając proces o zniesławienie.
Model z Virgin Atlantic zastosował potem wielokrotnie. Wchodził na skostniałe rynki (telekomunikacja, koleje, finanse, siłownie) z marką Virgin i wygrywał, stawiając klienta w centrum uwagi.
Rekordy ekstremalne i prywatna wyspa
Richard Branson to jednak nie tylko biznesmen, ale i poszukiwacz adrenaliny. Jego filozofia życiowa to „Screw it, let’s do it” (Chrzanić to, zróbmy to). Na swoim koncie ma wiele ekstremalnych wyczynów, które przy okazji budowały niesamowity PR dla jego marek:
- Baloniarstwo: Jako pierwszy człowiek przeleciał Ocean Atlantycki (1987), a następnie Ocean Spokojny (1991) w ogromnym balonie na ogrzane powietrze, wielokrotnie ocierając się o śmierć.
- Kitesurfing: Pobił rekord Guinnessa, przepływając kanał La Manche na desce kitesurfingowej w wieku 61 lat.
Jego bazą wypadową i prywatnym rajem jest Necker Island – wyspa na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych, którą kupił pod koniec lat 70. za zaledwie 180 tysięcy dolarów (przy początkowej cenie 6 milionów). Zbudował tam luksusowy kurort, w którym gościł światowych przywódców (od Nelsona Mandeli po Baracka Obamę) oraz gwiazdy show-biznesu.
Kosmiczny wyścig miliarderów
Zwieńczeniem ambicji Bransona było założenie w 2004 roku firmy Virgin Galactic, mającej na celu komercjalizację lotów w kosmos dla turystów. Projekt zaliczył wiele opóźnień i tragicznych wypadków podczas testów (katastrofa VSS Enterprise w 2014 roku), ale miliarder nie porzucił swojego marzenia.
11 lipca 2021 roku 70-letni wówczas Richard Branson odbył udany lot suborbitalny na pokładzie statku VSS Unity. Stało się to zaledwie na 9 dni przed tym, jak w kosmos poleciał założyciel Amazona, Jeff Bezos, co przeszło do historii jako współczesny wyścig kosmiczny miliarderów. Branson zadedykował ten lot „wszystkim marzycielom na Ziemi”.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
1. Czy Richard Branson poleciał w kosmos przed Jeffem Bezosem? Tak. Richard Branson zrealizował swój lot suborbitalny ze statkiem Virgin Galactic 11 lipca 2021 roku, wyprzedzając lot Jeffa Bezosa z firmą Blue Origin, który odbył się 20 lipca 2021 roku. Wywołało to lekkie uszczypliwości między firmami dotyczące m.in. wysokości, jaką osiągają ich statki (lot Bransona przekroczył amerykańską definicję granicy kosmosu, ale nie tzw. Linię Karmana uznawaną przez niektóre organizacje międzynarodowe).
2. Jak Branson uważa, że dysleksja mu pomogła? Miliarder wielokrotnie powtarzał, że dysleksja nauczyła go delegować zadania. Ponieważ miał problemy z czytaniem długich raportów i analizowaniem skomplikowanych kolumn cyfr, musiał otaczać się ludźmi mądrzejszymi od siebie i polegać na intuicji oraz prostym, zrozumiałym dla każdego przekazie. Zmusiło to markę Virgin do stosowania krystalicznie czystej komunikacji bez korporacyjnego żargonu.
3. Czy Richard Branson nadal posiada Virgin Records? Nie. W 1992 roku znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, potrzebując kapitału na uratowanie linii lotniczych Virgin Atlantic przed atakami British Airways. Ze łzami w oczach sprzedał Virgin Records koncernowi Thorn EMI za ok. 1 miliard dolarów. Choć była to jedna z najtrudniejszych decyzji w jego życiu, pozwoliła uratować resztę jego imperium.
Podsumowanie
Sir Richard Branson udowodnił, że biznes nie musi być nudną grą w Excelu. Jego marka stała się synonimem buntu przeciwko skostniałym rynkom i walki o lepsze doświadczenia dla klientów. Z chłopaka, w którego przyszłość nikt nie wierzył, stał się jednym z najbardziej lubianych i rozpoznawalnych liderów na świecie. Choć jego konglomerat przeżywał wzloty i bolesne upadki (jak np. niedawne bankructwo firmy Virgin Orbit), niezachwiany optymizm i charyzma Bransona sprawiają, że pozostaje on ikoną przedsiębiorczości dla kolejnych pokoleń marzycieli.
Źródła
- Autobiografia: Losing My Virginity (Krok w nieznane) oraz Finding My Virginity autorstwa Richarda Bransona.
- Rankingi miliarderów oraz analizy finansowe opublikowane przez magazyn Forbes.
- Oficjalna strona internetowa i materiały prasowe grupy kapitałowej Virgin Group (virgin.com).
- Komunikaty prasowe i raporty z lotów suborbitalnych firmy Virgin Galactic (lipiec 2021).
